Skip to main content

Przyszłość miast to partycypacja

Rozwój partycypacji społecznej w Polsce przyspiesza. To już nie tylko konsultacje społeczne czy budżety obywatelskie. Coraz częstszą formą dialogu społecznego są spacery badawcze w terenie, a ostatnio w Gdańsku zorganizowano pierwszy w Polsce panel obywatelski.

Przy obecnym rozwoju środków komunikacji, w tym mediów elektronicznych oraz postępującym wzroście świadomości społecznej mieszkańców bezpowrotnie minęły czasy, gdy jedynym elementem wpływu na kierunki rozwoju miasta była wrzucona raz na 4 lata kartka wyborcza. Obecnie partycypacja społeczna stanowi ważny element bieżącej działalności władz w wielu polskich miastach.
Jeszcze w kadencji samorządowej 2006 – 2010 powszechną formą bieżącego dialogu z mieszkańcami były wyłącznie obligatoryjne ustawowo konsultacje społeczne takich dokumentów jak plan transportu publicznego, statuty osiedli czy wyłożenia publiczne planów zagospodarowania przestrzennego. W 2011 r. wdrożono pierwszy w Polsce budżet obywatelski w Sopocie oraz wprowadzono ustawowo mechanizm inicjatywy lokalnej pozwalający mieszkańcom na udział w zadaniach i inwestycjach publicznych poprzez wkład finansowy, rzeczowy czy pracy społecznej.

W 2016 r. budżet obywatelski funkcjonował już w ponad 200 polskich miastach, a procent środków publicznych, o których przeznaczeniu bezpośrednio decydują mieszkańcy systematycznie rośnie. Mechanizm budżetu obywatelskiego przyjmuje formy ogólnomiejskie i osiedlowe jak w Kaliszu, a w ostatnim czasie pojawiają się jego innowacyjne i branżowe odmiany takie jak „Zielony Budżet Obywatelski” w Lublinie czy „Dziecięcy Budżet Obywatelski” w Zgierzu.

W rozwoju partycypacji społecznej szczególne znaczenie mają elektroniczne kanały komunikacji. Obecnie standardem jest możliwość udziału w konsultacjach społecznych czy budżecie obywatelskim poprzez Internet. Zdarza się, że zespoły muzyczne na miejskie festyny wybierane są poprzez sondę internetową. Rozwojowym formą partycypacji społecznej są także otwarte spotkania z mieszkańcami, coraz częściej organizowane nie tylko w urzędowych salach, ale również w formie spacerów badawczych na poszczególnych ulicach, placach czy parkach.

Przejawem dalszego rozwoju jest rosnąca partycypacja dzieci i młodzieży. Przyjmuje ona nie tylko wymiar edukacyjny poprzez lekcje obywatelskie i symulacje wyborcze, ale daje realną możliwość współdecydowania poprzez udział w głosowaniu budżetu obywatelskiego młodzieży od 13. roku życia, jak w Ostrowie Wielkopolskim czy nawet zgłoszenie propozycji przez 8-latkę, jak w Częstochowie. Sprzyja temu również fakt, że przepisy regulujące procedurę konsultacji społecznych nie określają kryterium pełnoletności, bądź określonego wieku uprawniającego mieszkańca do udziału w partycypacji.

Kolejnym istotnym krokiem na drodze rozwoju partycypacji społecznej będą procesy rewitalizacji wielu polskich miast. W ustawie o rewitalizacji cały rozdział poświęcono właśnie partycypacji społecznej. Kładzie ona duży nacisk na bezpośrednią współpracę z mieszkańcami i konsultacje społeczne na poszczególnych etapach działań rewitalizacyjnych. Generować to będzie dodatkowe zaangażowanie mieszkańców, szczególnie w ramach powoływanych Komitetów Rewitalizacji, będących obowiązkowym organem opioniodawczo-doradczym.

Tendencja ostatnich miesięcy wyraźnie zmierza w stronę dalszego uproszczenia i cyfryzacji partycypacji społecznej. Dyskusje z włodarzami miast na portalach społecznościowych, takich jak Facebook czy Twitter, coraz częściej zastępują pisma wrzucane do urzędowej skrzynki podań i wniosków. Przyszłość miast to rzeczywista partycypacja społeczna, a cyfryzacja stanowi potencjał jej dalszego upowszechnienia.
Na obecnym etapie rozwoju partycypacji społecznej mieszkańcy wielu polskich miast już realnie współdecydują. Nowoczesne technologie, w tym maksymalnie szybkie i proste kanały wymiany informacji plus rosnąca świadomość społeczna, mogą sprawić, że w przyszłości współdecydowanie mieszkańców przekształci się w zbiorowe zarządzanie miastami.

Mateusz Nycek to wieloletni pracownik administracji samorządowej z praktycznym doświadczeniem w dziedzinie inwestycji publicznych, edukacji i partycypacji społecznej. Aktywista miejski, animator osiedlowy. Realizator wielu miejskich przedsięwzięć inwestycyjnych i społecznych


PRZECZYTAJ TAKŻE:

1 odpowiedź na “Przyszłość miast to partycypacja”

  1. Brawo Mateuszu! Mówienie, pisanie i przede wszystkim działanie na rzecz społeczności winno być istotą samorządu. Dobrze że działałeś, działasz i potrafisz mówić i o drodze do sukcesu i o doświadczeniach (tych pozytywnych i tych negatywnych). Edukacja społeczna jest obecnie samorządowcom, działaczom i politykom bardzo potrzebna. Dobrze że Twój głos w sprawie się pojawia w przestrzeni publicznej!

Twój adres nie będzie widoczny publicznie.

Najpopularniejsze teksty

Biblioteki na kółkach

Koniec poczty lotniczej

Ludzie uczą mówić rośliny

Bezpieczne przejście dla pum

Szybowce przyszłością lotnictwa

Elektroliza dobra na wszystko