Potwierdziło to badanie 28 milionów Amerykanów. Długotrwała ekspozycja na drobne cząstki stałe zanieczyszczające powietrze jest bezpośrednio związana ze zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera, niezależnie od chorób układu sercowo-naczyniowego, takich jak udar czy nadciśnienie.
Badanie, prowadzone przez Yanling Deng z Uniwersytetu Emory, obejmowało analizę dokumentacji medycznej 27,8 miliona beneficjentów Medicare w wieku 65 lat i więcej w latach 2000–2018. Wnioski sugerują, że PM2.5 — mikroskopijne cząstki mniejsze niż 2,5 mikrometra, które mogą przenikać do krwiobiegu — mogą oddziaływać na mózg przez bezpośrednie mechanizmy, a nie pośrednio poprzez powikłania sercowo-naczyniowe.
Naukowcy zidentyfikowali około 3 miliony nowych przypadków choroby Alzheimera w okresie badania. Analiza wykazała, że ekspozycja na PM2.5 była związana ze zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera, przy czym jedynie około 4 procent przypadków wiązało się z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Większość związku pozostała istotna nawet po uwzględnieniu chorób przewlekłych.
Bezpośrednie mechanizmy oddziaływania na mózg
„W tym dużym ogólnokrajowym badaniu stwierdziliśmy, że długotrwałe narażenie na drobne pyły wiązało się z wyższym ryzykiem choroby Alzheimera, głównie poprzez bezpośredni wpływ na mózg, a nie za pośrednictwem powszechnych chorób przewlekłych” – napisali badacze.
Niezależni eksperci potwierdzają wiarygodność mechanizmu biologicznego. „Zanieczyszczenia powietrza zawierają substancje chemiczne, które zwiększają stres oksydacyjny w mózgu. Te drobne cząsteczki mogą przedostawać się z krwi do mózgu, powodując uszkodzenia chemiczne” – powiedział profesor Ashley Bush z The Florey.
Badania mechanizmów sugerują, że pył PM2.5 może przyspieszać neurodegenerację poprzez wiele ścieżek: bezpośrednie uszkodzenie tkanki mózgowej, nasilony stan zapalny oraz przyspieszoną akumulację toksycznych białek – beta-amyloidu i białka tau – charakterystycznych dla patologii choroby Alzheimera.
Zwiększona podatność po udarze mózgu
Osoby z przebytym udarem mózgu wykazywały większą podatność na wpływ zanieczyszczenia powietrza na ryzyko choroby Alzheimera. „Osoby z przebytym udarem mogą być szczególnie narażone na szkodliwe działanie zanieczyszczenia powietrza na zdrowie mózgu, co podkreśla istotny związek między czynnikami środowiskowymi a czynnikami ryzyka naczyniowego” – stwierdzili badacze.
Dr Sheona Scales z Alzheimer’s Research UK podkreśliła, że badanie „wzmacnia przekonanie, że zanieczyszczenie powietrza stanowi realne zagrożenie dla zdrowia mózgu” i że wyniki sugerują, iż „zanieczyszczone powietrze może wpływać na mózg w sposób bardziej bezpośredni, niż kiedyś sądziliśmy”.
Choroba Alzheimera dotyka około 57 milionów ludzi na całym świecie. Badacze podkreślili, że poprawa jakości powietrza mogłaby odegrać kluczową rolę w zmniejszaniu przyszłego ryzyka demencji w miarę starzenia się populacji i utrzymującego się narażenia na cząsteczki zanieczyszczeń pochodzących z ruchu drogowego, przemysłu i pożarów.
